AutoCAD Plant 3D: de Inventor voor de procesindustrie
Software voor ontwerp procesinstallaties

Door Lambert-Jan Koops

Net als overal wordt ook in de procesindustrie gebruik gemaakt van CAD. Tot voor kort ontbrak er echter nog een grote speler op deze markt: Autodesk. Er was wel een aantal ontwikkelaars, dat producten maakt op basis van AutoCAD, maar ‘in house software’ van Autodesk was er niet. Tot voor kort, nu is er AutoCAD Plant 3D.

Autodesk was altijd van alle markten thuis, met industriespecifieke oplossingen voor bijvoorbeeld de bouw, wegenbouw en werktuigbouwkunde, maar niet voor de procesindustrie. Er werd binnen deze bedrijfstak wel gewerkt met AutoCAD, maar dan in combinatie met ‘third party software’, zoals die van Rebis. Dit laatste bedrijf werd in 2002 echter overgenomen door Bentley, zodat Autodesk het contact dreigde te verliezen met de eindgebruikers van deze software. Daarom werd er een strategie ontwikkeld voor het bedienen van deze markt. Kort geleden resulteerde dat in Process en Instrumentatie Diagram (P&ID), maar nu is dus ook AutoCAD Plant 3D 2010 beschikbaar.

Doelgroepen voor AutoCADPlant 3D zijn multinationals zoals Shell, internationale engineeringbedrijven en werktuigbouwkundige
bedrijven die onderdelen leveren voor de bouw van procesinstallaties.

Doelgroep
Abel Smit is Director Business Development bij Autodesk en heeft zich intensief bemoeid met de ontwikkeling van Autodesk-software voor de procesindustrie. Hij legt uit welke drie soorten klanten de doelgroep vormen: " In de eerste plaats zijn er de owner/­operators, de grote multinationals zoals Shell en AkzoNobel. Daarnaast zijn er de internationale engineeringbedrijven die installaties ontwerpen en de bouw ervan beheren. Vaak zijn dit zeer grote ondernemingen met wel tien- tot dertigduizend werknemers, alhoewel er ook kleinere bedrijven tussen zitten. Tenslotte zijn er nog de onderdelenleveranciers, de werktuigbouwkundige bedrijven die bijvoorbeeld de tanks en kolommen leveren voor de bouw van een procesinstallatie."
Bij het uitdenken van de strategie kwamen Smit en zijn collega's al snel tot de conclusie dat er maar één manier was om succes te krijgen en dat was het ontwikkelen van een eigen product. "Uiteraard hebben we ook gedacht aan de mogelijkheid om een reeds bestaande oplossing over te nemen, maar we konden niets goeds vinden, dus zijn we zelf aan de slag gegaan. Hiervoor hebben we de industriespecifieke kennis binnengehaald door heel veel mensen uit de verschillende werkvelden in te huren en aan hen te vragen wat ze terug wilden zien in de software. Dat was een complex geheel, maar tegelijkertijd ook een mooie uitdaging, want in de procesindustries komen eigenlijk alle ontwerpdisciplines samen. Er worden wegen aangelegd, gebouwen gemaakt, gereedschappen ontwikkeld en pijpleidingen in en boven de grond aangelegd. Toen we deze lijst eens nader bekeken, bleek dat we eigenlijk voor al deze onderdelen wel de bijbehorende techniek in huis hadden, bijvoorbeeld in de vorm van Inventor, Revit en Civil 3D, en slechts nog een viertal onderdelen nieuw moesten ontwikkelen."

Schema's en pijpen
Eén van de belangrijkste ontwerpdocumenten binnen de procesindustrie is het P&ID-diagram. Dit is het brondocument van de fabriek waarin in een oogopslag te zien is, welke processen er worden uitgevoerd op het terrein en welke stoffen daar bij betrokken zijn. Het eerste wat Smit en zijn collega's dus moesten regelen was software waarmee dergelijke schema's te maken zijn. Dit werd AutoCAD P&ID. Smit: "We wilden een statement maken voor de markt en hebben fors geïnvesteerd in de ontwikkeling van de software. Het was immers ons visitekaartje voor de gehele markt. Bovendien wilden we ook grondig te werk gaan, want de data-architectuur van het pakket zou de basis van onze totale ‘Plant’-oplossing worden. Het pakket is drie jaar geleden op de markt gebracht en de reacties zijn zeer positief."
Vervolgens moest er een programma komen dat functies bevat voor ‘3D Piping’. Smit legt uit waarom dit belangrijk is. "Op elk fabrieksterrein liggen honderden, zo niet duizenden kilometers pijpleiding. Deze leidingen worden meestal prefab aangeleverd, in tegenstelling tot de normale leidingen die te ontwerpen zijn met AutoCAD MEP, waarbij leidingen vaak ter plekke worden samengesteld. Daarom is het essentieel dat ze perfect binnen het plan passen, vandaar dat het ontwerp ervan een uiterst kritieke zaak is. Daarnaast wilden we ook nog software hebben voor de zogenaamde instrumentatie, waarmee de documentatie kan worden vastgelegd voor de controlesystemen, zoals de besturing van afsluiters en kleppen. Tenslotte, maar die software was binnen Autodesk natuurlijk al in een andere vorm beschikbaar, wilden we een oplossing voor het visualiseren van de fabrieksonderdelen. En al deze zaken hebben we geïntegreerd in het nieuwe product AutoCAD Plant 3D."

Op elk fabrieksterrein liggen honderden, zo niet duizenden kilometers pijpleiding die perfect binnen het plan moeten passen.

Miljoen gebruikers
Met de lancering van AutoCAD Plant 3D gaat Autodesk niet direct de concurrentie aan met de reeds aanwezige spelers in de procesindustrie. Smit legt uit hoe dit zit: "Er zijn ongeveer één miljoen dekstops aanwezig in de ‘Plant’-industrie die voorzien zijn van software van Autodesk. Ongeveer zeventig- tot tachtigduizend daarvan zijn voorzien van een 3D-systeem. Die hoeven we niet van hun plaats te verdrijven, het gaat ons er om dat we de resterende 900 duizend plaatsen van Autodesk Plant 3D kunnen voorzien. Bovendien is er een verschil in doelgroep. De huidige spelers richten zich met name op het high-end segment, terwijl wij in eerste instantie voor de mid- en low-market gaan."

CADTeam
Zoals met alle software van het bedrijf, werkt Autodesk voor AutoCAD Plant 3D nauw samen met resellers. Voor de Nederlandse markt is dit onder andere CADTeam (voorheen Aceri). Deze laatste was in eerste instantie al bevoegd om de elektrische productlijn van Autodesk te verkopen. Dit is nauw verbonden met de instrumentatie die gebruikt wordt binnen de procesindustrie, zodat het een logische stap was om ook reseller te worden van AutoCAD Plant 3D. Aries Krahmer van CADTeam vertelt dat hij al vroeg de mogelijkheden van het ‘Plant’-pakket zag. "Bij de bedrijven waar we kwamen met onze elektrische oplossing, was er vaak ontevredenheid over de uitwisseling tussen de verschillende pakketten die ze gebruikten. Er waren situaties dat het digitaal gemaakte ontwerp vanuit het ene programma werd geprint en vervolgens handmatig in een ander programma ingevoerd. We hebben de P&ID-oplossing dan ook snel opgepakt en ook feedback gegeven in de bètafase van het product. Om een frisse start te kunnen maken met onze focus op de ‘Plant’-producten van Autodesk, hebben we vervolgens CADTeam opgericht, waarbij we niet alleen de software, training en begeleiding leveren, maar ook de inventarisatie voor de aanschaf doen en in kaart brengen wat de klant nu echt nodig heeft."

Voldoen aan behoefte
Omdat elke industrie zijn eigen behoeftes heeft, zullen er extra functies en bibliotheken in Autodesk Plant 3D beschikbaar komen voor elk marktsegment. In eerste instantie lag de focus tijdens de ontwikkeling op olie & gas en energieproductie, maar de andere deelmarkten, zoals waterbehandeling, zullen in de nabije toekomst worden bediend. De software zal niet meteen bij de resellers te krijgen zijn. Smit legt uit hoe dit zit: "We maken gebruik van ons ‘Beta Gold’-programma om te zien of een product klaar is, waarbij we maximaal gebruik maken van de feedback die we krijgen van dealers en distributeurs. Vervolgens doen we als Autodesk zelf de verkoop binnen een kleine groep, van te voren geselecteerde klanten.
Dat doen we niet om de omzet van de resellers af te snoepen, daar is de groep ook te klein voor, maar om te controleren of we met onze nieuwe software daadwerkelijk aan een behoefte voldoen. Vervolgens kijken we of de prijs acceptabel is voor de doelgroep en zoeken we uit of er nog andere belemmeringen zijn en hoe lang bijvoorbeeld het verkoopproces in beslag neemt. Als we alle hobbels hebben gladgestreken, gaan we over op verkoop via de reguliere kanalen. Wie AutoCAD Plant 3D direct bij CADTeam wilde kopen moest dus nog even geduld hebben. Maar op het moment dat het kan, weten wij als Autodesk, CADTeam als reseller en de klant dat het de juiste oplossing is voor de juiste eindgebruiker die geleverd wordt met de juiste ondersteuning."

Sinds 1 februari kan AutoCAD Plant 3D rechtstreeks bij door Autodesk geauthoriseerde resellers aangekocht worden. Dat zijn CADTeam en Cadac in Nederland, en voor België CAD Service, Tase Research en CAD Solutions.

Lambert-Jan Koops info@lambertjan.nl is voormalig hoofdredacteur van CAD-Magazine. Voor verdere informatie over het onderwerp van dit artikel zie: www.autodesk.nl en www.cadteam.nl.