Home -> Editors Desk -> Minaretten kunnen ook meer integreren
Minaretten kunnen ook meer integreren
"Minaretten en koepels in ontwerpen voor moskeeën zijn ouderwets", vindt architect en designer Abdeluahab Hammiche van Memar-Dutch. "Moslimgemeenschappen focussen te nadrukkelijk op de traditionele elementen zoals een koepel en minaret." Elementen die overigens een orthodox katholieke oorsprong hebben. "Er moet een evolutie plaatsvinden in de bouw van een moskee."
Desondanks betreurt hij de uitslag van het Zwitserse minarettenreferendum waarin 57,5% van de Zwitsers de bouw van minaretten afwees. "Een tragisch geval, maar wel te verwachten. De moslimsgemeenschap had een sterkere tegencampagne moeten voeren om het wantrouwen weg te nemen."
Sinds 2002 voert Hammiche het debat over een meer hedendaags ontwerp voor moskeeën. Zijn ideeën over een meer eigentijds ontwerp voor een moskee heeft hij omgezet in een ontwerp voor de Poldermoskee in Amsterdam Slotervaart, die vorig jaar werd geopend. Voor hem betekent dit ontwerp het startpunt van een discussie over moderne en westerse ontwerpen voor islamitische gebedshuizen.

De Poldermoskee in het Amsterdamse Slotervaart, ontworpen door Memar-Dutch.
Christelijke oorsprong
De traditionele moskeeën met minaretten en koepels naar voorbeeld van moskeeën in Islamitische landen, noemt Hammiche ‘heimweemoskeeën': een slechte copy-paste architectuur. "Ik heb geen moeite met minaretten als de opdrachtgever dat wenst, maar de bouw van een minaret bij een moskee wordt nergens voorgeschreven. Nu staat een minaret vaak los van het gebouw en de stedelijke context. Het zou beter in het ontwerp geïntegreerd moeten worden zodat het niet functieloos blijft."
Hüsnu Yegenoglu een Turks-Nederlandse architect stelt: "Toen de Ottomanen Constantinopel veroverden in 1453 werd de van oorsprong orthodox katholieke Aya Sofia omgedoopt tot moskee. De architectuur bleef daarbij in grote lijnen behouden. Vervolgens werd de koepel als belangrijkste stijlelement gekopieerd bij de bouw van nieuwe moskeeën. De huidige vormgeving van de moskee is dus ondenkbaar zonder katholieke invloeden. De identiteit van religieuze architectuur is dus niet statisch maar kan veranderen in de tijd.

De Aya Sofia-moskee in Istanbul is van oorsprong een orthodox katholieke kerk, en stond model
voor veel van de huidige moskeeën
Andere faciliteiten
Hammiche pleit voor moskeegebouwen met een breder en transparanter programma dat voor een groter publiek toegankelijker kan worden. "Het zou een bredere doelgroep moeten aanspreken. Door ook andere faciliteiten te huisvesten die een bepaalde economische waarde hebben, zou een moskee zichzelf financieel kunnen bedruipen."
"Het is een moeilijke opgave," geeft Hammiche toe. "Een gebouw moet voorzien in de vraag die de opdrachtgever stelt. De eerste generatie moslims in Nederland die vaak in de moskeebesturen zitten, zijn vrij conservatief en refereren vaak naar heimweemoskeeën omdat men niet anders kent. Ook de tweede en derde generatie, die toch meer vrijdenkend en verwesterd zijn, zouden sterker betrokken moeten worden."
Interieur belangrijkste
Christian Welzbacher, publicist over nieuwe moskeeën in het Westen stelt dat: ‘Het kenmerkende gebruik van een islamitische geloofsruimte draagt mogelijk nog meer de essentie van de moskee in zich dan de architectonische representatie van het gebouw. Een kenmerkend gebruik dat zichtbaar wordt door bijvoorbeeld de schoenenwand, een gebedsruimte gericht op Mekka en een toiletgroep die juist niet gericht is op het Oosten.
www.memardutch.nl












