Arcadis ‘bimt’ met Ecotect en Green Building Studio

Kracht van BIM is schier oneindig

Door de redactie

Advies- en ingenieursorganisatie  Arcadis gaf eind vorig jaar aan Issue de opdracht tot een pilot om de mogelijkheden van duurzaam ontwerpen in een BIM te onderzoeken. Het project van de nieuwbouw voor de Rechtbank Zwolle in  opdracht van de Rijksgebouwendienst werd gekozen. CAD-Magazine sprak met Matthé van Baalen van Arcadis Nederland, John de Leeuw en Jaap Smit van Issue.

Van links naar rechts, Matthé van Baalen (Arcadis), Jaap Smit en John de Leeuw (Issue).

Matthé van Baalen, directeur bij Arcadis divisie Gebouwen, vertelt over het belang van BIM. Van Baalen: “Wij zijn  aan het werk met het formuleren van een BIM-beleid. BIM is een innovatie, die weliswaar al enige jaren bestaat, maar nu door de ontwikkeling van steeds meer toepassingen snel in populariteit toeneemt. Het is net als met de uitvinding van de verbrandingsmotor. Het duurde nog vijftig jaar  voordat Henry Ford een begrip was. De kracht van BIM groeit enorm met de koppeling van data aan 3D-ontwerpmodellen. De mogelijkheden van datakoppelingen  hebben een enorme toegevoegde waarde op het gebied van kosten, planning, logistiek, systems engineering, beheer, onderhoud en duurzaamheid. Met alle betrokken partijen gaan we nu virtueel bouwen. Iedereen wordt  uitgedaagd om over zijn eigen grenzen te kijken. Wat vroeger naast elkaar en na elkaar plaats had met een ‘clash check’ op het eind, kan nu veel efficiënter en bovendien integraal. Met BIM maken we daarin een belangrijke professionaliseringsslag.”
Van Baalen vervolgt: “Het BIM-model wordt een soort paspoort van je gebouw,. Gedu­rende de hele levenscyclus kan ermee worden gewerkt door alle data eraan te koppelen, alle kenmerken van het gebouw. In de startfase kunnen er allerlei varianten vergeleken worden. De beheerder kan putten uit de data en uiteindelijk bij de sloop kun je digitaal ontmantelen en vooruit bepalen hoe dat kan gebeuren. Deze vorm van samenwerking  zet de bouwwereld op zijn kop. Ik ben er een groot voorstander van dit zo snel mogelijk binnen Arcadis te implementeren. Ontwer­pers vragen er bij ons of ze hun project in BIM mogen doen. Die vraag krijgen wij ook voor reeds lopende projecten, zo enthousiast zijn ze.
Architecten, bouwkundigen, de installatietechniek alle vakgebieden en alle professionals kunnen in het model samenwerken. Het energieverbruik kun je meenemen in je beslissingen, de BREAAM-score, bouwkosten, dat kun je allemaal voorleggen aan je opdrachtgever of bijvoorbeeld bij een inspraakprocedure voor een bestemmingsplanwijziging tonen aan betrokkenen. “
Van Baalen: “Er zijn keuzes die ik tegenkom, waarvan ik het bestaan niet kende. In 3D ontwerpen en daaraan data  koppelen is uitermate krachtig ook naar de opdrachtgever toe die anders zijn gebouw pas in 3D ziet als het gebouwd wordt.”

Renovaties

John de Leeuw, CAD-consultant bij Issue vertelt: “Je krijgt met BIM een wereld aan managementgegevens ter beschikking en daar moet je dan wel iets mee gaan doen. Er is daarom een presentatie geweest voor Arcadis van het pilot project dat we hebben uitgevoerd en waar Ecotect en Green Building Studio zijn toegepast. Bij die presentatie waren zoals te verwachten in eerste instantie enkele critici, die hadden voornamelijk de angst om de controle kwijt te raken over hun eigen vakgebied en expertise, maar die angst is niet gegrond.” Van Baalen vult hem aan: “De tool is juist pas waardevol in handen van de technisch specialisten, het is een aanvulling op hun mogelijkheden.”
De Leeuw: “Ook bij renovatie kan het zeer waardevol zijn, er komt veel regelgeving aan van overheden met als doel om bestaande bouw te renoveren. Daar is een nieuwe manier voor nodig, in BIM kun je digitaal alle beschikbare informatie gaan vatten van het bestaande gebouw.” Van Baalen: “De bestaande markt is de markt van morgen, met grote spoed zullen we de bestaande bouw aan moeten pakken om aan duurzaamheidseisen te voldoen. De kracht van BIM is schier oneindig, en daarbij zeer goed te gebruiken.”
Jaap Smit, chief executive officer bij Issue: “In de ‘automotive’, elektronica en werktuigbouw bestaat BIM al veel langer onder andere namen. De faalkosten in de bouw dwingen ons er nu toe daar iets tegen te ondernemen en met BIM is daar veel verbetering in te brengen.” Van Baalen: “De bouw is veel meer versnipperd, er zijn meer partijen die moeten samenwerken en eigen verantwoordelijkheden hebben, daarom duurt de invoering van BIM veel langer.” De Leeuw: “De opdrachtgevers zullen BIM gaan opleggen, enerzijds om bouwpartners te bewegen om te komen tot een maximale gebouwprestatie en anderzijds om faalkosten te verminderen.”

Je kunt met Ecotect de daglichttoetreding toetsen in het gebouw zelf,
maar ook het effect van schaduw op omliggende gebouwen.

Rechtbank Zwolle

Van Baalen: “De aanleiding voor de pilot bij de Rechtbank Zwolle was  te kijken of we met BIM aan de slag kunnen. Daarbij gaat het ons er vooral om of we met de nu beschikbare software problemen die we tegenkomen ook echt kunnen oplossen. Het project is een bijzonder eye-opener geweest. We willen er nu absoluut mee verder. We willen BIM tot de volle mogelijkheden benutten om de  verantwoordelijkheden van de aangesloten partijen goed onder te brengen in een BIM.   Het moet heel duidelijk zijn wie wat levert en wanneer, zodat iedereen door kan werken aan het project.”
De Leeuw: “Zo kan de oriëntatie van een gebouw al heel belangrijk zijn voor energiegebruik en voor het effect op bestaande omliggende gebouwen. Je kunt de daglichttoetreding toetsen in het gebouw zelf, maar ook het effect van schaduw op omliggende gebouwen. Smit: “Op basis van die gegevens kun je ook in gesprek met omwonenden, die bang zijn voor de schaduweffecten op hun woning of kantoorgebouw. Het haalt de emotie er een beetje uit, doordat je die voor kunt zijn met analysegegevens.”

Meer daglicht betekent minder lamplicht. Daarom is van vier eerder geplande patio’s er één gemaakt,
wat vooral in de onderste verdiepingen veel meer daglicht toelaat.

De Leeuw: “Draaien van het model geeft al duidelijke verschillen, In Green Building Studio, een SaaS (Software as a Service) kan een model gemaakt in Revit worden geüpload in gbXML-formaat naar de webservice. De aard van het gebouw en gebruik, hebben allemaal invloed op de analyses. Het maakt natuurlijk al een heleboel uit of een gebouw 24/7 wordt gebruikt of alleen op werkdagen en in kantoortijden. Je kunt vervolgens allerlei varianten bekijken en berekenen. Ook belangrijk is de snelheid waarmee je deze kunt inzien.”
De Leeuw: “Meer daglicht betekent minder lamplicht. Daarom is bijvoorbeeld van de vier eerder geplande patio’s er één gemaakt, wat veel meer daglicht toelaat, vooral ook in de onderste verdiepingen. Selectie uit varianten op basis van de analysegegevens die je krijgt. Smit: “De uitkomsten in getallen zijn niet zo belangrijk, maar wel de relatieve verschillen. Je komt er zo achter wat beter is en wat slechter, en kunt een gefundeerde keuze maken.”
De Leeuw: “Green Building Studio maakt gebruik van lokale klimaatdata zoals windrichtingen en windkracht, die van belang kan zijn voor natuurlijke koeling in plaats van airconditioning  die om veel elektriciteit vraagt. De weerdata zijn beschikbaar van 1,6 miljoen virtuele weerstations, hiermee altijd binnen maximaal veertien kilometer van de werkelijke locatie.”

Kortom, het pilot project was zeer geslaagd en geeft een goed beeld van de toegevoegde waarde van BIM voor alle betrokkenen bij bouwprojecten tijdens de hele levenscyclus van het gebouw.

www.arcadis.nl
www.issue.nl