Herstel industrie zet door

Onder impulsen van een toenemende vraag uit het buitenland en hernieuwde voorraadvorming groeit de industriële activiteit in Nederland. Over geheel 2010 groeit de productie naar verwachting met 4%. Door een traag herstel van bedrijfsinvesteringen en onzekerheid rond bestedingen van overheden en consumenten is er voorlopig echter nog geen sprake van een duurzaam vraagherstel.

Uitvoer en voorraadvorming
De lucht boven de Nederlandse industrie is in 2009 licht opgeklaard. Na een ongekend zware periode, volgend op het uitbreken van de kredietcrisis, zijn de marktomstandigheden voor de Nederlandse industrie in de tweede helft van 2009 verbeterd. De productie is over het gehele jaar bijna 9% lager uitgekomen dan in 2008. Al in het voorjaar van 2008 zijn industriebedrijven, vooruitlopend op een inzakkende vraag, begonnen met het afbouwen van de voorraadniveaus. Een tegenvallende afzet zette ondernemers ertoe aan het tempo van de voorraadafbouw fors op te voeren.
Onder invloed van een sterk groeiende buitenlandse vraag is de orderinstroom sinds mei 2009 weer aan het toenemen. De betere vooruitzichten hebben ervoor gezorgd dat bedrijven in het laatste kwartaal van 2009 minder op hun voorraden zijn gaan interen. Deze nieuwe fase in de voorraadcyclus - het af en opbouwen van bedrijfsvoorraden tot gewenste niveaus - vertaalt zich in een tijdelijk hogere productiegroei.
Vanwege de verbeterde vooruitzichten zullen steeds meer industriebedrijven in de eerste helft van 2010 overgaan tot voorraadopbouw. De onzekerheid over de kracht van het herstel zal ondernemers waarschijnlijk nog wel doen besluiten de omvang van de voorraden zo beperkt mogelijk te houden. De voorraden zullen daardoor voorlopig niet terugkeren op de oude niveaus. Bij aanhoudend lage voorraden geven eventuele meevallers in de vraagontwikkeling wel extra impulsen aan de productie. Kettingreacties in het voorraadbeheer kunnen dit effect nog versterken.

Afloop overheidsstimulering drukt buitenlandse vraag
De export is in de tweede helft van 2009 de sterkste groeimotor van de economie geweest. Begin 2010 heeft het internationaal goederenvervoer de positieve trend van de voorafgaande kwartalen doorgetrokken. De containeroverslag in 's werelds grootste havens - een goede indicator voor de wereldhandel - naderde in februari zelfs de piek van begin 2008. Azië en in het bijzonder China fungeerden tot nu toe als aanjagers van de wereldhandel. Dit is het enige continent dat het groeipad van voor de crisis weer heeft geëvenaard . Nu de Chinese overheid bezig is de economie af te remmen, zal de stimulans vanuit Azië ook minder sterk worden. De afgelopen maanden heeft zich al een dergelijke kentering in de internationale goederenstromen afgetekend. De explosieve groei van de uitvoer naar China is in een paar maanden tijd vrijwel stilgevallen. Het goede nieuws is dat de Nederlandse uitvoer naar West-Europa tegelijkertijd fors is toegenomen. Deze landen vertegenwoordigen nog altijd driekwart van de buitenlandse vraag. Ook deze buitenlandse vraag is in de afgelopen maanden echter op gang geholpen door omvangrijke overheidsstimulering. Wereldwijd maken overheden inmiddels plannen om de vaak hoog opgelopen begrotingstekorten terug te dringen. Het positieve effect van stimuleringspakketten op de wereldeconomie zal in 2010 dan ook aan kracht inboeten.

4 procent productiegroei in 2010
De Nederlandse industrie schakelt in 2010 naar een hogere versnelling. In december 2009 werd voor het eerst in anderhalf jaar weer meer geproduceerd dan een jaar eerder (zie figuur). In januari 2010 lag de productie zelfs 6,5% hoger dan in dezelfde maand een jaar eerder. De onderliggende korte termijn groei laat, na een kleine inzinking in het laatste kwartaal van 2009, eenzelfde positieve ontwikkeling zien. Vanwege aanhoudende exportgroei en, in de eerste helft van 2010, positieve voorraadeffecten, verwachten wij voor geheel 2010 een productiegroei van circa 4%. Voor het eerst sinds het begin van de recessie weten industriële ondernemers hun afzet begin 2010 weer op te voeren. De hogere verkopen gaan gepaard met forse prijsstijgingen, waardoor de omzet in januari al 8% hoger lag dan een jaar eerder. Deze groei is overigens sterk afhankelijk van de branche waarin men actief is en, in het bijzonder, van de sectoren waaraan men levert.

Bron: CBS

Geleidelijke afname overcapaciteit
Toch is er nog een lange weg te gaan naar een volledig herstel. Met een groei van 4% komt de productie eind 2010 op een niveau uit dat nog altijd 6% onder het hoogste niveau van voor de recessie ligt. Voor een duurzaam herstel moeten de consumentenbestedingen en bedrijfsinvesteringen aanhaken bij de groeiende export. Alleen dan kan de industrie de bestaande overcapaciteit snel uit de markt te krijgen. Aangezien bedrijven pas meer zullen gaan investeren wanneer zij de vraag zien aantrekken en minder machines stilstaan, vormt de consument een cruciale factor in het herstel. Het consumentvertrouwen zit sinds enkele maanden weer in de lift. De werkloosheid stijgt nog door, maar de komende kwartalen zal het tempo verder afnemen. Dit zal consumenten meer vertrouwen in de toekomst geven en daarmee het koopklimaat verbeteren. Eerder uitgestelde aankopen zullen zich dan in de tweede helft van het jaar en in 2011 in inhaalvraag vertalen. De reële mogelijkheid van forse overheidsbezuinigingen vergroot de komende jaren echter de neerwaartse risico's. Wanneer nieuw beleid tot een matiging van consumentenbestedingen leidt, zal het volledige herstel van de industriële productie nog meer tijd in beslag nemen dan voorzien.

www.cbs.nl  
www.ing.nl