ALFA NextGen van 3D-gebouwmodeller tot BIM
Geen knip in het proces

Door de redactie

BIM (Bouw informatie Model) is het nieuwe toverwoord in de bouw. Alle partijen zijn er inmiddels wel van overtuigd dat een werkwijze waarbij alle gebouwinformatie in een centraal 3D-gebouwmodel wordt opgeslagen de toekomst heeft. Die gedachte ligt natuurlijk ook erg voor de hand, maar het lijkt wel of het denken over het gebruik van BIM nog goed op gang moet komen.

Iedereen papegaait elkaar na. Overal hoor je BIM….., BIM….., BIM….. Te pas en te onpas wordt met deze term gestrooid. Als het maar BIM is, is het goed. Dat horen wij van beroepsorganisaties tot softwareleveranciers. Tijd om eens stil te staan bij de bij de mogelijkheden van een integrale BIM-oplossing. Het duidelijk voordeel van de 3D-gebouwmodeller uit een BIM-systeem is dat met een druk op de knop een set traditionele 2D-tekeningen zoals plattegronden, gevelaanzichten en doorsneden wordt aangemaakt. Bovendien zijn al die tekeningen nu honderd procent met elkaar in overeenstemming. Bij een goede 3D-gebouwmodeller kan in alle weergaves ook gewijzigd worden, en worden die wijzigingen direct verwerkt in het gebouwmodel. Bijvoorbeeld een kozijn kan verplaatst worden in het gevelaanzicht en een vloer kan op een andere hoogte gezet worden in de doorsnede. Aanpassingen aan het gebouwmodel kunnen zo op een eenvoudige manier worden verwerkt. Ontwerpen met een complexe geometrie, zoals het bijgaande voorbeeld van Rietvink Architecten, zijn zonder 3D-gebouwmodeller heel moeilijk vorm te geven. De voordelen van een 3D-gebouwmodeller zijn duidelijk, maar daarmee is zo’n 3D-model nog geen Building Information Model. 
 
Informatiesysteem
Bij de ontwikkeling van de AutoCAD-applicatie ALFA NextGen binnen het samenwerkingsverband ‘Het Digitale Huis’ heeft het gebruik van dat 3D-gebouwmodel als ‘informatiesysteem’ centraal gestaan. Dat begon met het aansluiten van de ‘Digitale Bouw Bibliotheek’ waarbij van elk bouwdeel, naast de geometrie, ook gegevens bekend zijn over onder meer bouwkosten, bouwfysica en regelgeving. Omdat die gegevens nu ook bekend zijn in het ALFA NextGen-projectmodel levert dat veel meer op dan uitsluitend tekeningen. Het levert de hoeveelheden staten; bouwkundige calculatie ook in een vroeg ontwerpstadium; bestekinformatie; controle op programma van eisen; ruimtegebruik, bruto/netto verhouding;  Bouwbesluit-controle; EPN-berekeningen; brandcompartimentering en ‘clash’-detectie. Op deze manier groeit een 3D geometrisch gebouwmodel uit tot een bouwkundig informatiemodel. Nu spreken wij over BIM. Een BIM dat bovendien, en dat is uniek voor bouwkundige AutoCAD-applicaties, helemaal is afgestemd op de Neder­landse bouw.

Zonder een knip
Het is goed om te weten welke mogelijkheden een echt BIM biedt, maar in de praktijk zullen ontwerpers niet alle functionaliteit gebruiken. Daarom even een stap terug naar de 3D-gebouwmodeller. Daarbij zijn de ontwikkelaars van NextGen de traditionele eisen die aan een CAD-omgeving worden gesteld niet uit het oog verloren. Het bouwkundig ontwerpproces kent na de eerste schetsfase nog overgangen van VO, DO, bestek, werktekeningen en details. Bij een ideale procesgang lopen
die ontwerpfases in elkaar over, waarbij telkens informatie wordt toegevoegd aan het model. Een knip in dit proces, waarbij informatie bijvoorbeeld vanaf de bestekfase helemaal opnieuw moet worden opgebouwd, is ongewenst. Daarom is voor NextGen een werkmethode ontwikkeld waarbij vanaf VO tot en met 1:1 details in het gebouwmodel kan worden vastgelegd zonder een knip in het ontwerpproces. Omdat zo’n werkmethode niet mag leiden tot ‘loodzware’ modellen die niet meer vooruit zijn te branden, is een onorthodoxe methode gebruikt.

2D-tekeningen genereren
De traditionele oplossing voor maken van 2D-doorsneden en gevelaanzichten vanuit een 3D-gebouwmodel bestaat uit het genereren van die 2D-tekeningen vanuit de 3D geometrie van de bouwdelen in het model. Hoe gedetailleerder de 3D geometrie hoe gedetailleerder de doorsnede. Voor bestek- en werktekeningen en 1:1 details kan dat dan leiden tot een veel te complexe 3D geometrie van de bouwdelen, waardoor het hele 3D-gebouwmodel knarsend tot stilstand komt.
Bij NextGen is er daarom voor gekozen om de doorsneden en aanzichten vanuit een 2D-plaatje van de gebruikte bouwdelen op te bouwen. Van elk bouw­deel in de Digitale Bouw Biblio­theek bestaan de relevante doorsneden en aanzichten in 2D-presentaties voor verschillende schalen. Daarmee kan razendsnel een doorsnede of aanzicht vanuit het 3D-model worden aangemaakt op elk gewenst schaalniveau.

Koppelen
Een moeilijke aansluiting van een vloer op een gevel detailleren? Detail 2D-tekenen, koppelen aan de betreffende vloeren en de doornsnede is OK. Zo behoudt de ontwerper en de tekenaar zijn vak. Deze methode is consequent doorgevoerd in NextGen: zo maakt de kozijngenerator, als onontbeerlijk onderdeel van de 3D-gebouwmodeller, voor kozijnen die over verschillende verdiepingen doorlopen ook verschillende horizontale 2D-doorsneden voor elke verdieping.
Het uitwisselen van 3D-gebouwmodellen is nog een probleem op zich. De gedoodverfde IFC-standaard is bij lange na nog niet uitontwikkeld tot een goed bruikbare standaard. Voor partners in het bouwproces die vaak niet direct op het 3D-gebouwmodel werken, zoals installateurs, constructeurs en aannemers, blijft uitwisseling met 2D-tekeningen voorlopig een noodzaak. Omdat NextGen gebaseerd is op de AutoCAD-standaard, worden de 2D-plattegronden, doorsneden en gevelaanzichten aangeleverd als platte AutoCAD-tekeningen, die zonder conversieproblemen door andere partners in het bouwproces ingelezen kunnen worden. ALFA NextGen wordt overigens gemaakt door ALFA Deve­lop­ment BV.

www.alfadevelopment.nl
www.digitalebouwbibliotheek.nl