Wasmiddelenfabrikant denkt eerst aan milieu
Ecover krijgt milieuvriendelijk hervulsysteem

Door de redactie

Pars Pro Toto is een in Gent gevestigd bureau dat meer diensten levert dan design alleen. De onderneming profileert zich dan ook als een full service ontwerpbureau dat zich richt op het begeleiden en uitvoeren van innovatieprojecten voor bedrijven en overheden. Met behulp van Pro/Engineer worden nieuwe producten ontwikkeld op basis van originele ideeën, zoals bijvoorbeeld voor de Belgische wasmiddelenfabrikant Ecover.

Met stickers wordt op de navulling in de landstaal aangegeven wat het product is.

Pars Pro Toto is in 1994 gestart met drie partners die zich niet alleen hebben gericht op industrieel ontwerp maar ook op tentoonstellingsontwerp en het zogenaamde ‘brand experience design’. Johan Bonner verzorgt de sales en marketing binnen Pars Pro Toto en kan vanuit die positie dan ook prima uitleggen wat deze diensten precies inhouden. “In het geval van industrieel ontwerp ontwikkelen we voor onze klant nieuwe producten, of een deelaspect van een product, op zo’n manier dat er een balans wordt gevonden tussen vormgeving, functie en prijs. Hierbij gaan we verder dan enkel vormgeving. Ook conceptontwikkeling, engineering, ergonomische studie komen hierin aan bod. Daarnaast verzorgen we tentoonstellingsontwerpen of ‘exhibit design’, een dienst die met name door de overheid wordt afgenomen. Vaak krijgen we dan de opdracht om een tentoonstelling te ontwerpen binnen een thema dat door de klant is aangegeven. De opdrachtgever vertelt dan aan onze ontwerpers welke boodschap er uitgedragen moet worden, waarna zij een totaalpakket ontwikkelen van visuele en auditieve onderdelen die interactief beschikbaar zijn voor de bezoekers van de tentoonstelling.” De activiteiten op het gebied van tentoonstellingsontwerp hangen nauw samen met het zogenaamde ‘brand experience design’. Bonner legt uit: “Brand experience design zit als het ware op de rand van tentoonstellingsontwerp, industrieel ontwerp en communicatie. Steeds meer consumentenmerken zoeken naar manieren om hun doelgroep te bereiken op een meer efficiënte manier. Hierbij hebben ze behoefte aan fysieke objecten/omgevingen die hun merk in een perfecte beleving omzetten en die ze kunnen inzetten op festivals, in bezoekercentra of in winkels. Wij bedenken dan een manier waarmee we consumenten als het ware kunnen onderdompelen in een merk. Dat doen we door bijvoorbeeld speciale trucks of andere mobiele units te ontwerpen waarmee roadshows zijn te geven en die festivals kunnen aandoen. Dat hebben we ook gedaan voor Ecover, waarbij bezoekers van de truck bijvoorbeeld konden ruiken welke bloemengeuren er in een wasmiddel zaten. Op die manier krijgen consumenten niet alleen een goed overzicht van het merk en zijn communicatie-uitingen te zien, maar hebben ze ook een herinnering aan de interactie met het product.”

De sluitkraan is zo geconstrueerd dat hij niet in een vaste positie open kan blijven staan zonder dat de gebruiker die zelf openhoudt.

Hervulsysteem
Het ontwikkelen van een ‘brand experience’ is niet het enige werk wat Pars Pro Toto heeft gedaan voor Ecover.  Het Gentse bureau was ook betrokken bij de ontwikkeling van een nieuw hervulsysteem voor de wasmiddelenfabrikant. Een opdracht die niet alleen in het teken stond van gemak voor consument en winkelier, maar vooral het milieu. Bonner legt uit hoe dit komt. “Ecover is een internationale producent van ecologische was- en reinigingsmiddelen, die in 1980 in België vanuit een natuurboerderij is gestart. De oprichters wilden een fosfaatvrij wasmiddel op de markt brengen, nog vóór fosfaten als een probleem werden gebrandmerkt. Sindsdien is Ecover uitgegroeid tot de grootste producent van ecologische was- en schoonmaakmiddelen. Naast het hoofdkantoor in het Belgische Malle heeft Ecover vestigingen in De Verenigde Staten van Amerika, het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland en worden de producten in meer dan twintig landen aangeboden.”

Milieubeleid
Het milieubeleid van Ecover uit zich niet alleen in de producten die het bedrijf op de markt brengt, maar is een vast onderdeel van de bedrijfsvoering. Het meest in het oogspringende hiervan, is het eerste ecologische fabrieksgebouw ter wereld, met een groendak van ruim zesduizend vierkante meter. Ecover zorgt er niet alleen voor dat de eigen bedrijfsvoering milieuvriendelijk is, ook de producten van toeleveranciers worden met een ecologische bril bekeken. Ecover houdt van de oorsprong van zijn grondstoffen tot en met de afbraak van zijn eindproducten, rekening met ecologische, economische en sociale aspecten. Voor de hele bedrijfsvoering, van de grondstofkeuze via de productietechnieken tot en met de volledige afbraak van het eindproduct, worden strikte criteria als leiddraad gehanteerd. De producten bij Ecover worden dan ook ontwikkeld met grondstoffen van plantaardige en minerale oorsprong, die een maximale biologische afbreekbaarheid garanderen.

Verpakking
Uiteraard zijn het niet alleen de wasmiddelen waar Ecover de verantwoording voor draagt. Ook het verpakkingsmateriaal is een belangrijke aandachtspunt. Er wordt daarbij getracht om zo weinig mogelijk verpakkingsmateriaal te gebruiken. Niet alleen moeten alle verpakkingsmaterialen makkelijk te recyclen, maar ook bij voorkeur herbruikbaar zijn. Aan die laatste eis zitten echter verschillende haken en ogen, zo ontdekten Bonner en zijn collega’s toen Ecover bij Pars Pro Toto aanklopte. “Het principe van hervulbare flessen was al tweemaal gelanceerd door Ecover, maar beide keren is het geen succes geworden.
Toen wij de opdracht kregen om na te denken over een nieuwe methode was er een systeem in gebruik waarbij de  klant in de winkel met behulp van een handpomp het wasmiddel in zijn meegebrachte fles moest pompen. Dat was in theorie een goed systeem, maar bleek weinig praktisch. Zo was het voor de klant helemaal niet prettig dat hij met één hand de fles moest vasthouden terwijl hij met de andere hand moest pompen. Bovendien liepen de winkeliers ook tegen problemen aan. De grote pompvaten waren niet erg handig in het gebruik: ze wogen tot 40 kilo en waren moeilijk hanteerbaar. Verder was het systeem erg vandalismegevoelig: kinderen die het leuk vonden om te pompen konden een kleine ramp veroorzaken, want het opruimen van zeep is geen sinecure; met water er bij blijft het maar schuimen. Er kwamen toch al genoeg zeepresten op de vloer terecht bij normaal gebruik van de pompen. In de praktijk kwam het dan ook regelmatig voor dat de winkelier een soort vulservice verleende: de klant gaf zijn lege fles aan de winkelier die hem vervolgens vulde met het gewenste product: iets dat nu juist niet de bedoeling was van dit zelfbedieningssysteem,” zegt Bonner.

Voorwaarden
Omdat de nadelen van de oude hervulsystemen bekend waren, was het voor de ontwerpers van Pars Pro Toto duidelijk aan welke voorwaarden een nieuw systeem zou moeten voldoen. Bonner: “We wilden een systeem dat hervulstations gebruikte die qua gewicht voor de winkeliers hanteerbaar zouden zijn. Daarnaast zou de zeepvervuiling in de winkel met dit systeem geminimaliseerd moeten worden. Bovendien wilden we dat het oersimpel in het gebruik zou zijn, zodat iedere klant het zou kunnen gebruiken. Verder kregen we de opdracht mee dat het nieuwe concept fris en vernieuwend moest zijn, maar niet zo spectaculair dat het de vaste Ecover-gebruiker af zou schrikken. Dit alles natuurlijk naast de voor de hand liggende eisen op het gebied van milieuvriendelijkheid.

Geen schetsen
Al de ontwerpwerkzaamheden voor Ecover zijn, zonder voortraject, rechtstreeks uitgevoerd in Pro/Engineer. Bonner stelt dat er binnen Pars Pro Toto nauwelijks nog geavanceerde schetsen worden gemaakt. “Ideeën worden vrijwel direct in Pro/Engineer uitgewerkt, omdat het maken van een uitgebreide schets alleen maar een extra stap is.
Als we bij een bespreking tot de conclusie komen dat het ontwerp anders moet, is de wijziging snel genoeg door te voeren in de software. We kunnen dan ook altijd al binnen een paar dagen een compleet concept aan onze klanten overleggen. In het geval van de hervulstations hebben we ook alle concepten en prototypes rechtstreeks in Pro/ Engineer gemaakt, veruit de meest efficiënte manier van werken voor ons.”

Zak in een doos
Na enig denkwerk en overleg kwamen Bonner en zijn collega’s tot de conclusie dat de ‘bag-in-a-box’ de beste verpakkingsmethode zou zijn voor het nieuwe systeem. Hierbij bevindt zich, zoals de naam al aangeeft, een zak in een kartonnen doos, zoals we deze onder meer terugvinden bij wijnen in de grootwarenhuizen. De zakken kregen hierbij een inhoud van vijftien liter toebedacht: een gewicht dat voor de winkeliers hanteerbaar zou zijn. “Het voordeel van de bag-in-a-box-methode is verder dat het vervoer van de zakken relatief milieuvriendelijk is omdat deze in een vrachtwagen tegen elkaar aan gelegd kunnen worden zonder dat er lucht tussenzit, waardoor er een maximum aan product wordt vervoerd per rit,” zo legt Bonner uit. “Het was dan ook niet moeilijk  om de marketingafdeling van Ecover te overtuigen van de voordelen van dit systeem. De productieafdeling was in eerste instantie minder enthousiast, want het betekende dat de hele productielijn opnieuw opgezet moest worden. We hebben ze echter kunnen overtuigen van de voordelen.”

Voor de hele bedrijfsvoering, van de grondstofkeuze via de productietechnieken tot en met de volledige afbraak
van het eindproduct, worden strikte criteria als leiddraad gehanteerd.

Vandalen
Bij de door Pars Pro Toto ontwikkelde vulmethode krijgt de winkelier een doos van gerecycled karton, waar een ring en sluitkraan op te monteren zijn. Deze sluitkraan is zo geconstrueerd dat hij niet in een vaste positie open kan blijven staan zonder dat de gebruiker die openhoudt. Op deze manier is het systeem beschermd tegen vandalen, die denken de kraan open te kunnen draaien om de zeep te laten weglopen. Voor de zeep die toch nog lekt bij het normale gebruik van het systeem, hebben we een opvangreservoir bedacht.”
Toen het ontwerp van het hervulstation eenmaal uitgedacht was, bogen de ontwerpers zich over de materialen. Samen met Ecover hebben we een volledige analyse gemaakt van de CO2-uitstoot van alle onderdelen en zo de meest ideale oplossing gekozen. De kartonnen doos diende in een frame te worden geplaatst dat voor stevigheid  zorgt. Het bleek dat het milieuvriendelijker was om een stalen frame te nemen dan één van hout. Hout is weliswaar een natuurproduct, maar zou te kwetsbaar zijn in het dagelijks gebruik. Ook in het geval van het opvangreservoir bleek de keus voor natuurmaterialen niet de beste te zijn. Bonner: “We wilden in eerste instantie de reservoirs laten maken van een bioplastic. Dit is een materiaal dat wordt afgebroken als het in een composthoop wordt verwarmd tot zestig graden. Op zich een mooi, milieuvriendelijk product, maar helaas niet bestand tegen een temperatuur van negentig graden. En dat is de temperatuur van het water in een afwasmachine. De winkelier moet de reservoirs af kunnen koppelen en in de afwasmachine stoppen. We hebben nog wel geëxperimenteerd met de bioplastics, maar als we die in de afwasmachine zetten, werd het een grote softe brij die overal in de machine terechtkwam. Vandaar dat we uiteindelijk toch hebben gekozen voor polyprolyleen.”

Promotiecampagne
Nadat de ontwerpen van Pars Pro Toto waren goedgekeurd, werd de implementatie van de nieuwe hervulstations voorbereid door Ecover. In totaal zullen er 35 duizend navulstations worden ondergebracht bij de winkeliers in Europa, waarbij een winkel gemiddeld over zo’n vijf stations beschikt. Over de distributie is inmiddels al nagedacht.
Bonner: “Omdat tijdens het ontwerpproces met echt alles rekening is gehouden, denk ik dat we kunnen spreken van een succesvol project. We hebben uitgerekend dat er per vulstations één kilo plastic is bespaard. Dat betekent dat we in totaal 35 duizend kilo plastic zullen hebben uitgespaard, een prestatie waar Ecover  en Pars Pro Toto trots op mogen zijn.”

www.parsprototo.be
www.ecover.be
www.ptc.com